Ирандағы қазақтар
Иран қазақтары 1929-1933 жылдар аралығындағы “Қызыл табан, шұбырынды” кезінде Маңғыстаудан Түрікменстан аймағына өтіп, Иранның солтүстік шекарасындағы шағын қала Гомишан және Саллақ ауылына барып табан тіреді. Гомишан мен Сллақтың тұрғындары түгелдей түркмендер болатын. Аталмыш мекендер Иран жерінің “Түркімен сахарасының” батыс жағында орналасқан. Негізінде “Түркімен сахара” Иранның солтүстік пен солтүстік шығысын алып жатқан кең қала. 
Қзақтар негізінен Мазандаран провинциясының Горган, Гумбез Қауыс, Бәндер Түркімен деген үш қаласында шоғырланып , әр қаланың екі ауылына қоныстанған. Қазіргі уақытта аталған үш қала Мазандаран провинциясынан еншісін алып, Гүлстан провинциясы деп аталады. Жаңадан құрылған Гүлстан провинциясының орталық қаласы Горган шаһары болып белгіленеді.
Осыдан бірнеше жыл бұрын Иранда 6 мыңдай қазақ бар деп есептелінетін. Қазақстанға көшуге байланысты қазір олардың саны біраз азайды. Қазір Иранда 400-ден аса үй бар. 
Иран қазақтарының қалыптасуы бірнеше кезеңнен тұрады. Олардың басым көпшілігі - отызыншы жылдардың басында Маңғыстау өңірінен өткендер. Кейін яғни сексенінші жылдарда оларға Ауғанстан қазақтары қосылған. 
1992 жылы Иран Ислам Республикасы (ИИР) мен Қазақстан Республикасы (ҚР) арасында саяси келісім хатқа қол қойылды. 1995 жылы күзде Иран қазақтарының алғашқы легі Қазақстанға оралман болып көшті.

1. Мәдени орталық: Жапарбай Шаткам